powrót do strony głównej

   
HISTORIA
 

 
Rys historyczny
 

  

Wielkie Księstwo Poznańskie

  

Powstanie wielkopolskie

  

Powszechna Wystawa Krajowa

 

Poznański Czerwiec

 

Gród Przemysława powstał na przełomie VIII i IX w. (choć pierwsze ślady osadnictwa na tym terenie datuje się na ok. 10 tys. lat p.n.e.), właśnie wtedy na Ostrowie Tumskim znajdował się jeden z dwóch głównych ośrodków państwa Polan.
 
Chrzest Polski w 966 roku zaowocował utworzeniem w Poznaniu w 968 r. biskupstwa misyjnego z biskupem Jordanem.
 
W początkowym okresie państwowości polskiej Poznań był stolicą Polski, dzieląc ten przywilej z Gnieznem. Kres temu prymatowi miasta położył najazd księcia Brzetysława I Czeskiego w 1038 roku, kiedy to niemal cała Wielkopolska została złupiona i zniszczona, a dwór książęcy zmuszony został do zmiany swej siedziby (na Kraków).
 
Na przełomie XII i XIII wieku, głównie za sprawą lokacji na prawie magdeburskim w 1253 r., Poznań przekształcił się z warownego grodu – siedziby księcia i jego drużyny - w miasto na wzór istniejących już w Europie zachodniej. [zobacz: akt lokacyjny]
 
W 1295 roku odbyła się w Poznaniu koronacja Przemysła II, który dążył do zjednoczenia rozbitego na dzielnice państwa Polskiego.
 
Złoty wiek był dla miasta istotnie złotym, bowiem rozkwitło ono wówczas, stając się jednym z najlepiej rozwiniętych ośrodków Korony. Z tego okresu pochodzą liczne zabytki, ze sztandarowym symbolem miasta – ratuszem - na czele.
 

R E K L A M A

[czytaj dalej]

   

  
W 1519 roku biskup Jan Lubrański ufundował na Ostrowie Tumskim kolegium, które przeszło do historii jako Akademia Lubrańskiego, a które w XVI wieku konkurowało z Uniwersytetem Jagiellońskim (posiadającym jednak przywileje skutecznie przeciwdziałające powstawaniu jakiejkolwiek konkurencji dla swojego funkcjonowania na ziemiach polskich).
 
W drugiej połowie XVI wieku powstało, realizujące politykę i założenia soboru trydenckiego, Kolegium Jezuickie, którego pierwszym rektorem został ksiądz Jakub Wujek.
 
Od połowy XVII w. aż do czasów stanisławowskich miasto podupadało. Przyczyn takiego stanu rzeczy było wiele – niebagatelną rolę odegrały w tym procesie liczne wojny, jakie w tym okresie prowadziła Rzeczpospolita.
 
W 1793 roku (po II rozbiorze) Poznań stał się częścią Prus. Z punktu widzenia dziejów miasta epizodem było znalezienie się w 1807 roku w granicach Księstwa Warszawskiego. Na mocy postanowień Kongresu Wiedeńskiego z ziem departamentu poznańskiego, bydgoskiego i części kaliskiego utworzono w 1815 r. Wielkie Księstwo Poznańskie, ze stolicą w Poznaniu.
 
Od początku XIX wieku na terenie Poznania oraz całej Wielkopolski prowadzona była akcja germanizacyjna, której społeczeństwo przeciwstawiało się na drodze działalności konspiracyjno-militarnej (np. powstanie w 1848 r.) oraz, począwszy od drugiej połowy stulecia, prowadząc tzw. „najdłuższą wojnę nowoczesnej Europy” – w myśl ideologii pozytywizmu i pracy organicznej. Dla celu podniesienia stopnia świadomości społeczeństwa, jak i jego statusu utworzono szereg instytucji kulturalno-oświatowych, spółdzielczych, itp. Wymienić należy przede wszystkim Bibliotekę Raczyńskich (1829), hotel Bazar (1841), Towarzystwo Przyjaciół Nauk (1857), Teatr Polski (1875) jak i liczne kasy pożyczkowe, banki i inne.
 
Do początku XX wieku Poznań był twierdzą. Rozwój terytorialny miasta był więc ograniczony przez system fortyfikacji, których część została rozebrana w 1902 roku, umożliwiając rozrost metropolii (powstały wówczas m.in.: zamek cesarski, Akademia Królewska i opera).
 
Konsekwencje I wojny światowej (brak planów wcielenia Wielkiego Księstwa do Rzeczypospolitej) zaowocowały w 1918 roku wybuchem powstania, które doprowadziło do korzystnych dla Wielkopolski ustaleń konferencji paryskiej.
 
W odrodzonej Polsce Poznań otrzymał status stolicy województwa. W 1919 roku otwarto Uniwersytet, który (z przerwą podczas II wojny światowej) istnieje do dziś; zorganizowano Targi Poznańskie (1921), a w 1929 r. Powszechną Wystawę Krajową (PeWuKa) – promującą osiągnięcia dziesięciolecia II Rzeczypospolitej.
 
Działania wojenne w latach 1939-45 doprowadziły do gigantycznych zniszczeń, sięgających około 55% stanu z 1939 roku. Po wojnie Poznań został odbudowany w sposób nawiązujący do swojej zamierzchłej tradycji – m.in. przywrócono gotycki charakter katedry.
 
W 1956 roku miały w Poznaniu miejsce wystąpienia robotnicze (tzw. poznański czerwiec), brutalnie zduszone przez wojsko i czołgi.
 
W ostatnim półwieczu Poznań dwukrotnie gościł papieża Jana Pawła II (w 1983 i 1997 roku), szczyt Trójkąta Weimarskiego (w 1998 roku), Konferencję Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (w 2008 roku), a także Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej (UEFA Euro 2012).
 
W 1999 roku na Ostrowie Tumskim odkryto relikty palatium Mieszka I, umacniając tym samym tezę, mówiącą o stołecznym charakterze miasta u zarania dziejów Polski.
 
 


Przemysł II

[początek strony]

(c) Maciej A. Szewczyk 2000-2013